Voordat een overeenkomst daadwerkelijk tot stand komt wordt er vaak eerst een offerte verstuurd. De aanvaarding van de offerte gebeurt meestal met een (opdacht-)bevestiging. De aanvaarding kan zowel mondeling als schriftelijk gebeuren. Door ontvangst van de aanvaarding komt de overeenkomst tot stand. Het belangrijkste kenmerk van een overeenkomst is dat partijen rechten en plichten ten opzichte van elkaar hebben, partijen zijn contractueel aan elkaar verbonden. 

Mondelinge afspraken

Ook mondelinge afspraken zijn rechtsgeldig. Maar als er problemen ontstaan, is de bewijslast echter erg moeilijk. In de praktijk worden veel afspraken gemaakt, die niet op papier worden gezet, waarvan u bent overtuigd dat de wederzijdse afspraken nagekomen zullen worden. 

Indien afspraken niet naar wens worden uitgevoerd, ga dan eerst in gesprek want meestal kan een potentieel conflict al worden voorkomen door uw wederpartij persoonlijk aan te spreken op het niet nakomen van de gemaakte afspraak. Dit voorkomt misschien een hoog oplopend conflict of een gang naar de rechter. Als na een gesprek blijkt dat de wederpartij niet van plan is het probleem op te lossen, kan er sprake zijn van een ‘wanprestatie’. Het probleem is dat er niets vastligt, wie heeft er dan gelijk? Als de rechter er aan te pas moet komen, zal het voor hem moeilijk zijn om te bewijzen wie er gelijk heeft. Er is dan het bewijsrecht, ‘hij die stelt moet bewijzen’. Als u geen schriftelijk bewijs heeft, zult u op een andere manier bewijzen moeten leveren. Bij de rechter gaat het er eigenlijk niet om wie gelijk heeft, maar wie het kan bewijzen. 

Hoewel mondelinge overeenkomsten ook rechtsgeldig zijn, kan het veel problemen geven bij de bewijslast. Leg daarom alle belangrijke afspraken vast op papier. Zorg er voor dat u een offerte en/of opdrachtbevestiging verstuurt voordat u aan een overeenkomst begint.

U presteert niet, niet goed of te laat

Als u niet of niet goed presteert, komt u uw afspraken niet na. Dit is een ‘wanprestatie’, maar eerst moet de wederpartij u erop wijzen dat u de afspraken niet nakomt, u moet weten dat u ‘in verzuim’ bent. De wederpartij moet u schriftelijk ‘in gebreke stellen’ en een termijn stellen waarbinnen u de gelegenheid heeft om alsnog uw verplichtingen na te komen. Laat u dat na, dan bent u ‘in verzuim’ en kan de klant de overeenkomst laten ontbinden of via de rechter verzoeken u te veroordelen tot het nakomen van uw verplichting. Bovendien heeft de klant vaak recht op schadevergoeding. 

Indien u niet goed presteert heeft de klant in beginsel recht op schadevergoeding. Indien nakoming blijvend onmogelijk is geworden, bent u van rechtswege ‘in verzuim’. De klant kan onmiddellijk schadevergoeding vorderen en dat kan flink oplopen, uw tekortkoming kan immers weer allerlei gevolgschade opleveren!

Wanneer u te laat presteert, is een ingebrekestelling niet vereist. Er is immers kennelijk een ‘fatale termijn’ afgesproken. Nakoming heeft vaak niet zo veel zin meer, zodat de klant schadevergoeding zal vorderen. Indien nakoming toch nog mogelijk is kunt u vertragingsschade verschuldigd zin. Vaak wordt ook nog een boete overeengekomen. 

Zwijgen is toestemmen

Stel: u legt een heel mooie tuin aan, maar nu weigert de eigenaar te betalen. Haar partner had namelijk de opdracht gegeven, dus de eigenaar zou daaraan niet gebonden zijn. Vaak wordt er met een van de twee partners een afspraak gemaakt, dus het lijkt wel goed te zitten. Als u afgaat op afspraken die u met de heer des huize maakt, maar mevrouw des huize is eigenaresse dan heeft u een vervelende situatie. 

Formeel kan de opdracht alleen worden gegeven door degene die daartoe bevoegd is, de eigenaar in dit geval. Gelukkig is er de mogelijkheid om aan een willekeurige derde een volmacht te geven om namens degene die bevoegd is, opdrachten te geven. Een dergelijke volmacht kan uitdrukkelijk of stilzwijgend worden verleend. Als ondernemer is het niet te doen om van iedere particulier te moeten onderzoeken of deze wel bevoegd is. In de wet is daarom ook geregeld dat u op grond van een gedraging of verklaring van de eigenaar het idee mocht hebben dat degene die de opdracht gaf, dit ook mocht doen. De rechthebbende is dan aan de opdracht gebonden.

Wanneer een stelletje bij u komt en afspraken maakt voor het aanleggen van bijvoorbeeld een tuin en de eigenaresse loopt een beetje door de showroom en de partner maakt de afspraak, dan is de eigenaresse gebonden aan de opdracht. Wanneer zij geen enkele keer protesteert tegen de gemaakte afspraken, kun je in dit geval spreken van zwijgen is toestemmen. Daarnaast kan de ondernemer er vanuit gaan dat de partner een volmacht had om de opdracht te geven, omdat het in het maatschappelijke verkeer niet ongebruikelijk is.

Overmacht

Als u een overeenkomst sluit, moet u deze nakomen. Hierop bestaat wel een uitzondering; als er sprake van overmacht is dan is die persoon niet aansprakelijk. Overmacht speelt alleen in bijzondere situaties en daar kunt u niet zomaar een beroep doen. 

Bijvoorbeeld: u krijgt een opdracht van een klant en u hebt de benodigdheden besteld bij uw leverancier. Helaas breekt er brand uit bij uw leverancier, waardoor u niet op tijd aan uw klant kunt leveren. Uw klant stelt u aansprakelijk voor alle schade die voor hem zal ontstaan. Er is een ‘tekortkoming in de nakoming van de overeenkomst’, maar dit kan u niet worden aangerekend. Het is niet uw schuld dat er brand uitbreekt bij de leverancier. Er is sprake van ‘overmacht’ en er hoeft geen schadevergoeding betaald te worden. 

De klant kan dan wel, ondanks de bestaande overeenkomst, een andere opdrachtnemer zoeken die wel in staat is de opdracht op korte termijn te klaren. Het heeft voor de klant geen zin om uw leverancier aansprakelijk te stellen, aangezien ook deze zich kan beroepen op overmacht. 

Een ander voorbeeld, waarbij de klant zich op overmacht wil beroepen. Een klant plaatst een bestelling voor een badkamer. Als alles klaar ligt voor verzending belt uw klant op dat hij de bestelling wil annuleren omdat hij in scheiding ligt met zijn vrouw. Door de kosten van de scheiding kon hij bovendien de rekening toch al niet betalen. Misschien bent u van mening dat van de klant niet kan worden verwacht dat hij de badkamer alsnog afneemt. Wanneer u in een zodanig geval ‘over uw hart strijkt’ dan ontslaat u de klant van zijn verplichting om de overeenkomst na te komen. Stel dan wel dat de klant de schade als gevolg van het niet nakomen van de overeenkomst zal betalen. Denk dan aan administratiekosten, opslagkosten, gederfde winst, etc. De hoogte van de schade moet altijd in redelijkheid worden vastgesteld.

Beroepen op overmacht kan niet altijd. U kunt bijvoorbeeld geen beroep doen op overmacht als door u ingeschakelde onderaannemers of werknemers schade veroorzaken. Ook al kunt u er niets aan doen, u draait wel op voor de schade.